GOT 2 BELIEVE

  

 

Star Cinema changed the landscape and set the tone of romcom noong 90's at 2000's sa Philippine cinema. Nagsimula ito sa "May Minamahal" (1993). Sa nabanggit na pelikula, angkop na ang lengwaheng gamit sa panahon. Hindi na matalinghaga at nakikisabay na sa kabataan noon ang mga salita. Light ang atake sa pelikula. At dahil nanggaling ang pamagat ng pelikula sa kanta ay maayos ang paggamit nito. Hindi pa din nawawala ang elementong rich boy meets poor girl with a boyish heart sa pelikula at ang pagpapakita ng magkaibang mundo ng dalawang bida.

Samantala, ang "Got 2 Believe" (2002) naman ang nagpatibay sa love team nina Claudine Barretto at Rico Yan. Sinakto sa kanilang mga pinagsamahang teleserye at on-screen and off-screen relationship nilang dalawa. May pagkakaiba na din sa lengwahe noong 2000's pati sa gamit tulad ng cellphone na makikita sa pelikula. Maituturing na lighter film ito ni Olivia Lamasan dahil kadalasan sa mga pelikula niya ay romantic drama at family drama. Iba din ang atake sa pelikula. Mas nananaig ang mga hindi sinasabi kesa sinasabi. Sa bawat sulyap ay Lawrence (Rico Yan) kay Toni (Claudine Barretto) ay may halong kilig. Si Lawrence ay archetype ng mala-prince charming sa chic flick. Gwapo siya, family-oriented, independent, fun to be with at dating playboy na nagbago dahil sa isang babae. Matapos niyang i-set up si Toni sa iba't ibang lalaki upang maka-date kapalit ng isang deal sa isang magazine, sa wakas ay kay Perry (Dominic Ochoa) na kaibigan ng binata matatagpuan ni Toni ang ideal man. Sa kinalaunan naman kahit na unti-unting nahuhulog si Lawrence kay Toni ay hindi siya nanggulo o nakialam kanila Toni at Perry. 

Sa kabilang banda, si Toni naman ay isang achiever, maganda, family-oriented at matalinong babae. Nais niyang magkaroon ng nobyo dahil pakiramdam niya ay nalilipasan na siya ng panahon. Gayunpaman, siya ang namamahala ng isang wedding planning niyang negosyo. Siya din ang nagdidisenyo ng mga wedding gowns ng kliyente niya. Madalas kunan ng larawan ni Lawrence si Toni hanggang mapansin ng pinsan ng binata na magandang gawan ng feature na "always the bridesmaid, never the bride". Sa una, iritable ang dalaga kay Lawrence. Nagdalawang-isip pa kung tatanggapin ang kasunduan na gawan siya ng feature sa pamamagitan ng pagkuha ng kanyang mga litrato. Ngunit, tinanggap niya ito at sa huli'y mapagtatanto ni Toni kahit pa natagpuan niya kay Perry ang ideal man niya ay nahulog din ang loob niya kay Lawrence. 

Maaamin ba ng dalawa ang kanilang nararamdaman sa isa't isa? 

Sa panahong karamihan ng mga rom com na napapanood ay galing sa Hollywood. Ang "Got 2 Believe" ang namayagpag noong early 2000's sa Philippine cinema. Mas epektibo kasi ang naging chemistry nina Rico Yan at Claudine Barretto lalo't on-screen at off-screen ang kanilang romantic relationship. Sa tulong na din ng mahusay na pag-direk ni Olivia Lamasan, napatunayang hindi lamang mahahanay si direk sa mga seryosong drama kaya niya din gumawa ng romantic comedy. Nakuha din ng pelikula ang energetic youth of the early 2000's sa mga nailapat na salita at paghulma sa bawat tauhan sa pelikula. Nakadagdag pa ang mga nostalgic at nakakakilig na kanta. 

Samantala, mababago muli ng Star Cinema ang romantic genre sa pamamagitan ng mga hugot sa late 2000's at 2010's sa mga pelikulang "One More Chance" (2007) at "That Thing Called Tadhana" (2014).

 

KUNG MAWAWALA KA PA

Si Tony Palma (Christopher De Leon) ay isang inhinyero na may ambisyong maging pulitiko sa kanilang bayan. Gusto niyang sundan ang yapak ng kanyang ama na Vice Mayor ng kanilang lugar. Mayroon siyang butihin at mapagmahal na asawa at anak. 

Hindi pabor ang kanyang asawang si Marissa (Dawn Zulueta) sa kagustuhan nitong pumasok siya sa pulitika dahil mas gusto niya ang simple at tahimik na buhay. Mas gusto niyang pagtuunan ng pansin ang sakitin nilang anak na si Charina (Sarah Jane Abad). Mas lalong nag-alab ang ambisyon ni Tony sa pulitika ng italaga siya ni Mayor (Gamaliel Viray) sa City Planning Council sa isang party. Sa okasyong ito ay nagkitang muli ang dating mag-high school classmates na sina Marissa at Sylvia (Amy Austria). 

Si Sylvia ang legal consultant ng City Planning Council. Sa una'y hindi magkasundo sina Sylvia at Tony dahil mas pinapaboran ni Mayor ang huli. Nang tanggapin ang alok na maging campaign manager ni Tony si Sylvia ay bigla itong nagkasundo. Hindi na makapaglaan ng oras si Tony sa pamilya dahil mas prayoridad niya ang ambisyon. Ito ang nagiging dahilan ng pag-aaway nilang mag-asawa kaya mas pinili niyang lumapit kay Sylvia. Dahil sa tukso ay nagkaroon ng relasyon sina Tony at Sylvia. 

Madalas naman ang pagdurugo ng ilong ni Charina kaya minabuting ipatingin ito sa espesyalista. Dito natuklasang may leukemia ang bata. Masusubok ang tatag at pananampalataya ng mag-asawa dahil sa sakit ng kanilang anak. Magpapatuloy ba sa ambisyon si Tony? Ano ang patutunguhan ng relasyon niya kay Sylvia? Magkakabalikan pa ba ang mag-asawa? 

Isa sa mga pelikulang entry sa MMFF (Metro Manila Film Festival) noong 1993 ang "Kung Mawawala Ka Pa". Sa pelikulang ito nagwagi ng MMFF Best Actress at FAMAS Best Actress si Dawn Zulueta. Natanggap din ng pelikula ang 1993 MMFF Best Picture, Best Supporting Actress para kay Amy Austria, Best Child Performer para kay Sarah Jane Abad, Best Song "Pasko na Sinta ko", Best Musical Score para kay Ryan Cayabyab, Best Sound para kay Ramon Reyes at Best Cinematography para kay Romy Vitug. 

Mapapansing hindi si Carlos Siguion-Reyna ang direktor kundi si Jose Mari Avellana. Mayroon namang cameo sina Carlos Siguion-Reyna at Bibeth Orteza bilang mga doktor. Tulad ng ibang pelikula ng Reyna Films, out of town muli ang lokasyon. Sa Tagaytay naman ginawa ang pelikula. 

Mahusay ang pagkaka-restore sa pelikula. Napanood ko ito noon. Kaya maswerte at napanood kong muli ang Kung Mawawala Ka Pa na digitally restored at remastered. 

Ito ang aking mga obserbasyon sa pelikula:

1.  Naiinis ako kay Tony (Christopher De Leon) kung paano niya saktan ang mga babae sa buhay niya. Mas pinili niyang maging prayoridad ang ambisyon kaysa magbigay sa oras kanila Marissa (Dawn Zulueta) at Charina (Sarah Jane Abad). Inamin niya din na ginamit niya ang kanyang rival turned mistress na si Sylvia (Amy Austria) para sa pulitika. Napaka-makasarili niya dahil mas importante ang kaniyang ambisyong maging pulitiko na kaya niyang talikuran ang lahat. Patunay na hindi maganda ang treatment niya sa kababaihan. 

2. Tipong nagising at nahimasmasan lang si Tony noong may leukemia na si Charina. Hindi niya naisip ang naramdaman ng mga babaeng nasaktan niya.

3. Sa eksena kung saan mas pinaboran ng Mayor si Tony dahil lalaki at pamilyado ito kaysa Sylvia na babae at walang asawa na papasok sa pulitika, pinakita dito ang pagiging chauvinist ng kalalakihan. Minaliit niya ang kakayahan ng isang babae. 

4. Palaban pero understanding wife si Marissa at mabilis niyang napatawad ang asawa pati ang kalaguyo ng asawa alang-ala sa kanyang anak.

5. May mga bahagi sa pelikula na mabilis ang turn of events to the point na rushed din ang ibang eksena. 

6. Kudos kanila Amy Austria at Sarah Jane Abad dito. Scene stealer din si Pilar Pilapil bilang nanay ni Marissa. 

7. Bihira o bilang ang mga pelikulang Pilipino na may tema ng kapaskuhan. Sa pelikulang ito, sa Pasko nagkaroon ng muling pagsasama ang pamilya Palma. Pagpapakita ito na bahagi ng tradisyon sa Paskong Pilipino ang pagsasama ng bawat miyembro ng pamilya.  

8. Sa bahagi kung saan nasubok ang katatagan ng pamilya sa gitna ng unos, dito rin nasubok ang pananalig sa Diyos ng mag-asawa. Dumating sa puntong lumapit na sila sa faith healer at magalit sa Diyos si Tony. 

9. Mayroon ding witty dialogues sa pelikula tulad ng mga sumusunod:

Sylvia: Huwag mong iwan ang kalat mo!

Marissa: Ang basura ko hindi ko iniwan. Inagaw mo!

Sylvia: Gusto mong tumabi sa Daddy mo?

Charina: Dapat lang po, 'di ba?

Sylvia: Sinong kahawig ko?

Charina: Wicked stepmother.

10. Maituturing na underrated ang pelikulang ito.

SEPARADA

 

Si Melissa (Maricel Soriano) ay isang matagumpay na creative director ng isang advertising agency. Dahil na rin sa demands ng trabaho ay nawawalan siya ng panahon sa kanyang asawang si Dodie (Edu Manzano). Kahit pa bumabawi siya sa kanyang mga anak na sina Vincent (Patrick Garcia) at Jenny (Angelica Panganiban), hindi pa rin ito sapat sa kanyang asawa. Kaya naman nagkaroon ito ng kalaguyo na si Sandy (Sharmaine Arnaiz). Hindi makapaniwala si Melissa na nagawa ni Dodie na ipagpalit siya. Idagdag pa nito na nabuntis ang kerida at si Dodie ang ama. Kaya naman pinaalis niya ito sa bahay. Hindi inakala ni Melissa na magiging mahirap ang adjustments niya na wala ang asawa. Nariyan ang mapagnakawan sila at ma-aksidente si Vincent sa shooting ng isang TV ad. Sa tulong ng kanyang mga kaibigan pati ng kanyang anak at magulang, matututo si Melissa na magpatuloy sa buhay at malagpasan ang pagsubok ng pagiging single mother.

Kahit pa pandemya at naipasara ang ABS-CBN ay hindi tumigil ang Film Restoration na ipalabas ang mga pelikulang natapos nilang i-restore bago ang malungkot na pangyayari. Mahusay pa din ang kanilang pagkaka-restore at napaganda lalo ang mga pelikulang nakahanay sa kanilang proyekto.

1994 ang banner year ni Maricel Soriano kaya siya'y tinawag na "Diamond Star". Sunod sunod ang mga pelikula niya noong 1994 na tumabo sa takilya. Nariyan ang "Minsan Lang Kita Iibigin" na ni-restore din, horror film na "Vampira", action dramedy na "Nagkataon, Nagkatagpo" at siyempre ang "Separada".

Ipinakita sa pelikula na kayang pantayan ng babae ang ginagawa ng lalaki. Evident ito sa mga pelikulang nagbibigay sa atin ng ideya sa mundo ng advertising. Nakita ito noon pa man sa mga pelikulang tulad "Pahiram ng Isang Umaga" (1989) at "Ngayon at Kailanman" (1992). Sa "Separada" ay mas dama ang mundo ng advertising dahil nakatulong na ang co-writer nito na si Tessie Tomas ay galing sa advertising. Sa pre-show ng "Separada" restored version screening, ibinahagi ni Tessie Tomas na loosely based sa kanyang buhay ang kwento ni Melissa.

Sa pelikulang "Separada", sumikat ang linyang "Get out of my house, I don't need a parasite". Kapansin pansin din ang magandang pananamit ni Maricel Soriano dito sa tulong ni Ernest Santiago na kanya ring costume designer sa "Ikaw Pa Lang Ang Minahal" (1992).

Noon pa man ay maraming pelikula na ang may love triangle na tema. Hindi gino-glorify sa pelikula ang extra-marital affair ngunit ang naiiba sa pelikulang ito kesa mga naunang palabas noon ay nakita nating sina Melissa at Sandy ay parehas angat sa kalalakihan. Samantalang bigo naman sa negosyo si Dodie. May pagkakahalintulad pa nga ang "Separada" sa isang pelikula ni Maricel Soriano na "Minsan Lamang Magmamahal" (1997).

Muli, mahusay ang pagganap ni Maricel Soriano dito kaya naman nagwagi siya ng PMPC Star Awards for Best Actress. Nagustuhan ko din ang pagganap dito ni Sharmaine Arnaiz. Mahusay din si Chito Roño dahil sa kanyang creative decision na umakma din sa screenplay nina Ricky Lee at Tessie Tomas dahil mas nais nilang ipakita ang journey ng isang babae na dumaan sa isang masalimuot na pangyayari. 

Ang isa pang nagustuhan ko sa pelikula ay ang mga kaibigan ni Melissa na ginampanan nina Lani Mercado, Teresa Loyzaga, Raquel Villavicencio at Ai-Ai Delas Alas. May kanya kanya silang pinagdadaanan at iba't iba din ng personalidad pero nariyan sila sa oras na kailangan nila ang isa't isa. Ang pinakanagustuhan kong eksena dito ay ang pag-uusap nina Melissa at ang kanyang ama na ginampanan ni Eddie Rodriguez. Sa malalim na usapan ng dalawang karakter ay nalaman nating may mga mag-asawang dumadaan sa pagsubok. Maaaring nilihim o may alam ang iba pero ang pangangaliwa ay masakit sa asawang umasang tapat ang pagmamahal ng kanyang pinakasalan. Matapang din ang pelikula sa eksena kung saan tinanong ni Melissa ang pari (Nonie Buencamino) tungkol sa paghihiwalay nila ni Dodie. Sinabihan ng pari si Melissa na mas mabuting hiwalay sila.

Mas na-appreciate ko ang pelikulang "Separada" sa pag-rewatch ko nito lalo't digitally restored at remastered version na ito. 

MEMORIES OF FORGETTING

"Our memories fragile, our lifetime is very brief, everything happens so fast that we don't have time to understand the relationship of events." - mula sa pelikulang "The House of the Spirits" hango sa nobela ni Isabel Allende

"Memories light the corners of my mind." - mula sa kantang "The Way We Were" ni Barbara Streisand 

Ilan lamang ang mga linyang iyan mula sa mga sikat na akda patungkol sa alaala.

May mga alaala na gusto nating limutin at may mga alaala tayong nais sariwain. May mga alaalang maaaring kalimutan. May mga alaalang dapat ay patuloy na sariwain.

Sa pelikulang Memories of Forgetting, dalawang alaala ang pinapakita nito. Una, ang naudlot ngunit muling pagbabalik ng isang lihim na pagmamahal.  Si Jim (Noel Escondo) ay naging direktor ng bagitong si Michael (Jonathan Ivan Rivera) sa isang pelikula. Subalit, bigla na lamang hindi tumuloy si Michael sa proyekto sa hindi malamang kadahilanan. Makalipas ang ilang taon ay muling nagkita ang dalawa sa kalagitnaan ng pandemya. Sa kabilang banda, madalas sariwain ng ina ni Jim (Dexter Doria) ang kanyang karanasan sa pagtatrabaho sa ibang bansa pati ang iba pang bahagi ng kanyang nakaraan habang nakikipag-usap sa kanyang anak. Ito'y pamamaraan niya upang ang kanyang pagiging malilimutin ay hindi lubusang mamayani sa kanyang pagkatao.

Parehas masalimuot ang bahaging ito sa buhay ni Jim.

Sa muling pagkikita nina Jim at Michael ay may lihim na dapat silang harapin. Pag-ibig nga ba na naudlot dahil sa takot at pangamba? Samantala, kamatayan ba ang sumasalamin sa isang pagmamamahalang dapat pa bang ipaglaban? Magpapatuloy ba ang buhay kung sasariwain ang mga alaala o mas mabuti pang kalimutan ang bahagi ng masaklap na nakaraan?

Masaya akong mapanood ang passion project na ito ni direk Jay Altarejos. Kahit pa sa kalagitnaan ng lockdown ay hindi natinag ang kanyang pagiging malikhain.

Sa panimulang eksena o opening scene, pinapalabas ang mga snippets ng mga pelikulang nalikha ng direktor. Ito ang unang pelikulang nagpa-tanyag sa kanya sa Philippine queer cinema. Sa katauhan ni Jim (Noel Escondo), maaaring sinalamin nito ang pag-aalala ng direktor sa kanyang likha. Kung paano nagbago ang kanyang pananaw sa buhay mula sa mga una niyang likha hanggang sa kasalukuyang gawa niya. Kaakibat din nito ang kanyang karanasan sa paggawa ng mga pelikula niya.

Mahusay na nagampanan ni Noel Escondo ang kanyang karakter na si Jim. Bumalanse naman si Jonathan Ivan Rivera sa pagganap bilang Michael. Patuloy pa din si Dexter Doria sa pagbigay ng mahusay sa pagiging katuwang na aktres 

Tulad ng mga pelikulang nagawa ni direk Jay ay tastefully done ang mga sex scenes. Sa eksena kung saan ay nag-multo ang ina ni Jim kay Michael ay parang eksena ito sa pelikula ni Gregg Araki dahil sa paggamit ng ilaw at kung paano ang execution ng nabanggit na eksena.

Ang mga pelikula ni direk Jay Altarejos ay maaaring maikumpara sa bigat at tapang ng pelikula ni Gregg Araki. Iyon ang katangiang taglay ng mga likha ni Altarejos na nag-hihiwalay sa kanya sa ibang filmmakers sa ating bansa. Hindi lamang ito nakakahon sa gay community o pagkakakilanlan ng kanyang mga karakter bagkus ay sumasalamin din ito sa lipunang pinagkaitan ng karapatan ang mga mamamayang dapat ay meron nito.

SOLTERO (THE BACHELOR)

 

Isa sa mga naging proyekto ng Experimental Cinema of the Philippines noong dekada '80 ang Soltero (The Bachelor).

Tanyag ang ECP noon sa mga dekalidad na pelikulang nilikha nila kahit pa bilang lamang ang mga ito. Kabilang ang Himala, Misteryo sa Tuwa, Soltero at Oro, Plata, Mata.

Pinagbibidahan ni Jay Ilagan ang Soltero bilang Crispin Rodriguez. Isang binatang nasa 30 anyos na at mag-isa sa buhay. Kahit pa maituturing na matagumpay siya sa kanyang larangan ay kulang pa din ito dahil sa wala siyang katuwang sa buhay. Nilalaan niya ang kanyang oras sa trabaho, sumasama sa barkada tulad ng panonood ng mga dula at yayaan sa Roxas Boulevard at bumibisita madalas sa kanyang pamilya.

Sa kabilang banda, hindi pa din siya maka-move sa kanyang dating kasintahang si Christine (Rio Locsin) na may anak na sa Ibang lalaki. Madalas niya pa din itong tingnan sa tarangkahan ng bahay nito at dumadalaw din siya kay Christine. 

Meron namang bagong manager sa bangkong pinagtatrabahuan ni Crispin. Ito ay si RJ (Chanda Romero). Sa una'y hindi niya magustuhan ang istilo ni RJ ngunit sa kalaunan ay makakasundo niya ito. Sa pag-alis ni Christine ay ang pag-usbong ng bagong pag-asa sa buhay pag-ibig ni Crispin. Subalit, merong lihim si RJ na siyang magiging dahilan upang layuan din ang binata. 

May matatagpuan pa bang katuwang sa buhay si Crispin?

First time kong mapanood ang Soltero at digitally restored at remastered pa. Muli ay napamangha ako ng ABS-CBN Film Restoration. Mabuti na lamang at may pagkakataon na tayong mapanood ang classic na pelikulang ito. 

Tahimik ang pelikula. Kahit pa makulay ang dekadang pinakita sa pelikulang ito ay damang dama ang melancholia ng karakter ni Crispin. Hindi nalalayo ang katangian ng karakter na si Crispin sa ating henerasyon. Ito ay ang patuloy na paghahanap sa pagmamahal at kalinga. 

Mahusay na nagampanan ni Jay Ilagan si Crispin. Isinabuhay niya si Crispin na tulad lamang sa isang kaibigan, ka-trabaho o kakilala na madalas mong makasalamuha. Magaling din ang mga pangalawang aktor na sina Chanda Romero, Rio Locsin, Charlie Davao, Irma Potenciano, Mona Lisa, Dick Israel at Baby Delgado. Mahusay ang direksyon ni Pio De Castro III. Ganoon din kahusay ang screenplay ni Bienvenido Noriega, Jr. 

Madalas makita sa pelikula ang aquarium na gaya sa pelikulang "The Graduate" (1967). Tulad din ni Benjamin Braddock (Dustin Hoffman) si Crispin na nalulunod sa kung anuman ang inaasahan o expectations sa kanila ng lipunan pati na ang kalungkutan.

Hindi nalalayo sa tunay na buhay ang mga naranasan ni Crispin. Nandyan na may darating na mga tao sa buhay mo at makakasama mo pero hindi mo din sila mapipigilang umalis. 

Matapang na tinalakay sa pelikula ang depression at pagtatangka ng pagpapakamatay o suicide sa kalalakihan pati ang representasyon ng lesbian noong 80's. Ang mga pinakitang kilos ni Crispin matapos mamatay ang kanyang ina pati sa pag-alis ng mga itinuturing niyang mga mahal sa buhay ay maaaring sign o sintomas ng depression kaya siya nagkakasakit at sa kalauna'y nagtangkang magpakamatay. Hindi man lamang ito naintindihan ng kanyang amo. Bihira itong maipakita sa pelikulang Pilipino noon dahil madalas ay nagiging melodrama ito. Sa kabilang banda naman, bihira din ang maayos na representasyon ng lesbian sa pelikulang Pilipino. Si RJ ay maituturing na kabilang sa lipstick lesbian at maayos itong naipakita sa pelikula. 

PAGBIBIGAY PUGAY SA ABS-CBN FILM RESTORATION AT FILM ARCHIVES

Malaki ang bahagi ng ABS-CBN Film Restoration sa aking buhay bilang film enthusiast at reviewer. Mapalad na ilan sa mga naisulat ko sa aking blog ay na-feature sa Film Restoration Facebook Page. Nailathala nila ang aking film reviews sa mga sumusunod na pelikula: Magic Temple, Hihintayin Kita sa Langit, Sa Aking Mga Kamay, High School Scandal, May Minamahal, Ikaw Pa Lang Ang Minahal, Minsa'y Isang Gamu-Gamo, Mga Bilanggong Birhen at Saan Ka Man Naroroon. Nakakalungkot isipin na mawawala na ito dahil lamang sa pulitikal na kadahilanan. 

Ilan sa mga napanood kong restored version ay napanood ko muna ang orihinal na bersyon sa TV at online streamings. Ang iba naman ay mismong sa screenings na. Kaya kitang kita ang pagkakaiba. Tulad na lamang sa 'Tatlong Taong Walang Diyos" noong November 2016 na ipinalabas sa Trinoma Cinema 1. Mahirap na itong i-restore dahil kahit ang orihinal na bersyon ay mahirap ng panoorin sa taglay nitong kulay at quality lalo't 1976 pa ang pelikula.

Hindi ko makakalimutan ang screening ng restored version ng "Tatlong Taong Walang Diyos" dahil kasama ko si nanay noong buhay pa siya. Kumbaga date namin. Ito ang una kong pagdalo sa restored version screenings ng Film Restoration. Bago magsimula ang screening ay may program. "We would like to acknowledge the presence of our special guests: Angel Aquino, Ricky Davao, Lore Reyes, Mario Bautista, Mario Hernando, Isay Alvarez... Jim Paranal... (Parang may mali? Ako talaga?) Pati tuloy si nanay nagulat napasabing ,"Nabanggit pangalan mo." Naririnig ko 'yung reaksyon ng mga tao na "sino siya? The who?" Nakakagulat na banggitin pa ang pangalan ko sa special guests. Ihanay pa sa mga kilala na sa industriya samantalang amateurish kaya ang mga gawa kong film reviews. Madaming tao noon. Maingay. May mga Noranians. Pero nakakatuwang pagmasdan ang suporta nila sa kanilang idolo. Sayang hindi nakadalo si Nora Aunor sa event. (P. S. Nakasabay ko si Nora Aunor sa elevator pero sa ibang event naman.) Mahusay ang pagkaka-restore nito dahil mas malinaw na nakita ang ibang imahe sa eksena kung saan ay malabo na ito sa orihinal na bersyon. Wala ako masyadong litrato sa mga artista kasi masaya na ako makita sila saka nahiya din ako.

Pangalawa sa hindi ko makakalimutan ay ang "Magic Temple" na ipinalabas sa Rockwell Powerplant Mall Cinema noong December 2016. Ibinalik ng restored version screening ang "childhood" ng batang 90's tulad ko. Nakakatuwang dumalo at makitang muli sa event ang mga bidang bata na ang iba ay may mga pamilya na. Dumalo din ang mga filmmakers nito at iba pang tao sa likod ng produksyon. Ang naisulat ko sa blog na film review nito ang pinakaunang nailathala sa Film Restoration Page. 

Pangatlo ang "Hihintayin Kita sa Langit" na ipinalabas sa Glorietta Cinema noong 2017. Grabe ang experience na panoorin ang restored version kasi maingay ang CharDawn fans na natatawa na lang kami pag may nanaway o nagpapatigil sa tumitili at kinikilig. Muli na-feature sa Film Restoration page ang aking naisulat sa blog.

Pang-apat ang "Ikaw Pa Lang ang Minahal" na ipinalabas naman sa Trinoma Cinema noong 2018. Hindi ko makakalimutan ito dahil napanood ko ang orihinal na bersyon nito na may pagka-orangey sa video. At siyempre, gusto ko kasi makita si Maricel Soriano sa personal dahil isa siya sa paborito kong aktres noong bata bata pa ako. Masaya ako na nakita ko si Maricel. Ang ganda ng pagkakarestore nito. Lalong vivid at luscious ang kulay nito. Lumitaw lalo ang ganda ng diamond star sa pelikula.

Pang-lima ang "Mga Bilanggong Birhen" noong 2019 na ipinalabas sa Cinema '76. Dalawa sa kasama ko sa Third World Cinema Club, sina DJ at Princess, ang katabi ko sa panonood nito. Excited ako mapanood ito dahil naku-curious ako bakit "Bilanggong Birhen" ang pamagat nito saka di ko pa din napapanood ang pelikula. Magaling din ang pagkaka-restore. 

Marami pang kwento sa bawat pagdalo ng restored version screenings. Nandyan ang kasama ko ang bestfriend ko noong manood kami ng "Don't Give Up On Us" at "Saan Ka Man Naroroon" restored version screenings. "Sa Aking Mga Kamay", "High School Scandal", "Moral", "Karma", "Tag-Ulan sa Tag-Araw", "Langis at Tubig", "May Minamahal", "Minsa'y Isang Gamu-Gamo" at "Nagalit ang Buwan sa Haba ng Gabi" na iba iba din ang experience sa panonood. Aabangan mo talaga ang mga susunod na screenings ng restored versions at kung anong pelikula ang kanilang irerestore.

Maganda ang naging initiative ng ABS-CBN Film Archives at Film Restoration dahil muling binuhay nito ang mga pelikulang wala na sa kamalayan ng henerasyon ngayon. 

Higit sa makakita ng artista, masarap sa pakiramdam na muling mapapanood ang mga classic Filipino movies na digitally restored at remastered. Masaya din malaman ang trivia sa mga pelikula pati ang behind the scenes kung ilang oras ginawa ang pag-restore.

Habang pinakikinggan ko ito, isa lamang ang patunay na hindi magaling mag-preserve ng mga lumang pelikula ang Pilipinas. Hindi din maayos ang archiving system natin. Maaaring may kakulangan sa prodyuser ng pelikula ngunit mas dapat na may pagpapahalaga dito ang ating pamahalaan. Bahagi ng ating kultura ang pelikulang Pilipino.

Malaki ang kontribusyon sa sining at kultura sa pag-restore ng mga mahahalagang pelikulang Pilipino dahil dito natin nakikita ang pagkakaiba ng produksyon noon at ngayon. Sa pamamagitan nito, mas na-appreciate natin na balikan ang kasaysayan at kung paano nag-marka ang mga pelikulang Pilipino noon na sa panahong ang pag-aagam agam ay until unti nang namamatay ang pelikulang Pilipino.

Saludo ako sa ABS-CBN Film Restoration at Film Archives dahil bago maganap ang nakakapanlumong desisyon ng ating gobyerno ay napanatili nilang kaengga-engganyo sa manonood ang pelikulang maaaring nakalimutan nang ating lipunan.

Muli, maraming salamat ABS-CBN Film Restoration at Film Archives sa pagtitiwala sa akin. Maraming salamat sa pag-take ng risk sa pag-restore ng mga classic Filipino films.

Mabuhay ang pelikulang Pilipino!

LARUANG LALAKE (CENSORED DREAMS) at ANG LARO NG BUHAY NI JUAN

Bong (Mon Confiado): Sinong paborito mong artista?

Ruel (GA Villafuerte): Maricel Soriano and Jaclyn Jose po.

Bong (Mon Confiado): Bakit gusto mong mag-artista, Samuel?

Samuel (Arjay Carreon): Idolo ko po kasi si Coco Martin po.

Bong (Mon Confiado): Kaya mo ba ang ginagawa niya gaya ng pagpapa-sexy?

"Alam mo naman sa international, mahilig sa mga titi"

Maganda ang pelikulang Laruang Lalake. Huwag magpadala sa pamagat ng pelikula. Kaya naman meron itong alternate na title "Censored Dreams". Film within a film ito. Mahusay na pinakita ng pelikula kung paano ginagawa ang mga low budget films ng umusbong noon ang pink films. Mahusay ang mga aktor na sina Richard Quan bilang Wilfred, ang direktor na gagawin ang lahat para maitawid ang kanyang pelikula at Mon Confiado bilang Bong, ang producer na gustong makalikha ng indie dahil hindi na kumikita ang kanyang bar. Nandyan naman si Samuel (Arjay Carreon) na sa dala ng kahirapan lahat ay gagawin para matanggap sa indie film. Samantalang si PJ (Marco Morales) naman ay isang nagbabalik indie actor na para sa kanya ay nakalimutan na siya ng ibang producer kaya gusto niyang maging bida sa isang indie film na pinamagatang "Laruang Lalaki". Sila ay halimbawa ng mga struggling actors.

Tulad sa pelikulang "Ang Laro ng Buhay ni Juan" na siya ring pelikula ni direk Jay, ipinakita sa pelikula na kahirapan ang nag-uudyok sa bidang tauhan na makipagsapalaran sa siyudad na sa bandang huli ay mas mahirap pa pala kesa sa probinsiya. Ang kinaibahan naman sa "Laruang Lalaki" ay ipinakita sa atin ang mundo sa likod ng kamera sa paggawa ng indie film partikular ang pink films. May mga eksena na pinapakita ang realidad sa indie filmmaking tulad ng gipit sa budget at ang pagpataw ng X-rating sa pelikulang may kontrobersyal na tema.

Sa panimula at huling eksena naman ay maaaring maikumpara ito sa pelikulang "Pretty Woman". Kung sa Pretty Woman, may isang lalaking nagsasabi ng "Welcome to Hollywood. What's your Dream?" Dito naman sa Laruang Lalaki sa katauhan ni Yda Yaneza ay inaalala niya ang old glory days ng Golden Age of Philippine Cinema. "Huwag kang male-late kasi baka magalit si Bernal."

Makikita din sa pelikula na kahit saglit lamang ay nagmarka ang pag-arte ni GA Villafuerte bilang aktor na nagbabakasakali sa audition. 

Mahusay ang pagkakalikha sa satirikal na pelikulang ito.

ANG LARO NG BUHAY NI JUAN (2009)

Ito ang pelikulang ginawa ni direk Joselito "Jay" Altarejos kasabay ng "Ang Lihim ni Antonio" at "Kambyo". Kwento ito ni Juan (Ray-An Dulay) na nangarap ng magandang buhay sa Maynila galing sa probinsya na sa huli'y nabigo kaya uuwi pabalik sa probinsiya. Madaming tinalakay sa pelikula tulad ng kahirapan (poverty), maliit na mundong ginagalawan ng same-sex couple (Ray-An at Nico Antonio) at kung paano sila tingnan ng lipunan. Ang masaklap pa nito ay nakapagtapos ng pag-aaral si Juan ngunit hindi nabigyan ng oportunidad. Ipinakita din sa pelikula ang mga napakong pangako ng pulitiko at hanggang saan at hanggang ano ang kayang gawin ng isang taong mahigpit ang pangangailangan sa buhay.